Wycinka drzew 2026 – przepisy, zmiany i kary za wycinkę drzew w 2026 roku

Właściciele działek muszą znać aktualne przepisy dotyczące wycinki drzew i krzewów, aby uniknąć kar. W 2026 roku w Polsce planowane są istotne zmiany prawne w tym zakresie.

Co znajdziesz w artykule:

• Zmiany w przepisach dotyczących wycinki drzew od 2026 roku
• Aktualny status nowych przepisów
• Aktualne przepisy o wycince drzew na własnej posesji (2026 rok)
• Kiedy nie trzeba zezwolenia ani zgłoszenia?
• Kiedy wymaga się zgłoszenia lub zezwolenia?
• Procedura i obowiązki właściciela
• Okres lęgowy ptaków – kiedy można ciąć drzewa?
• Kary za nielegalną wycinkę drzew w 2026 roku
• Administracyjne kary pieniężne
• Odpowiedzialność karna i inne konsekwencje
• Wycinka drzew w Bydgoszczy i w woj. kujawsko-pomorskim
• Podsumowanie

Zmiany w przepisach dotyczących wycinki drzew od 2026 roku

Od początku 2026 roku szykowane są zmiany ułatwiające wycinkę drzew w 2026 roku na prywatnych posesjach. Dotychczasowa procedura wymagała zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa do gminy i oczekiwania na oględziny drzewa (21 dni) oraz ewentualny sprzeciw urzędu (kolejne 14 dni). W praktyce brak oględzin w terminie wydłużał postępowanie nawet do kilku miesięcy, co frustrowało właścicieli nieruchomości.

Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody przygotowana w 2025 roku proponuje wprowadzenie jednego, nieprzekraczalnego terminu 60 dni na całą procedurę – od zgłoszenia przez oględziny aż po decyzję urzędników. Jeżeli w ciągu 60 dni urząd nie wyda żadnej decyzji ani sprzeciwu, właściciel zyska prawo do legalnego usunięcia drzewa (tzw. milcząca zgoda). Takie rozwiązanie ma przeciwdziałać przewlekłości postępowań i ułatwić szybkie usuwanie drzew zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Co ważne, planowane zmiany dotyczą osób fizycznych usuwających drzewa nie w związku z działalnością gospodarczą – np. prywatnych właścicieli działek, a nie firm czy deweloperów.

Uwaga: Rząd podkreśla, że skrócenie procedur nie oznacza pełnej dowolności. Jeśli właściciel utrudni urzędnikom przeprowadzenie oględzin, bieg 60-dniowego terminu ulegnie zawieszeniu i milcząca zgoda nie będzie miała zastosowania. Ma to zapobiegać nadużyciom i zapewnić, że urzędy nadal mogą chronić cenne drzewa przed pochopnym wycięciem.

Aktualny status nowych przepisów

Choć projekt zmian przeszedł przez komisje sejmowe pod koniec 2025 roku, ich ostateczne uchwalenie zostało wstrzymane na wniosek Minister Klimatu i Środowiska. Paulina Hennig-Kloska, nowa minister klimatu, zdjęła projekt z harmonogramu obrad Sejmu w grudniu 2025, zapowiadając konieczność dopracowania przepisów. Powodem są obawy ekologów, którzy ostrzegają, że zbyt daleko idące ułatwienia mogą doprowadzić do masowych wycinek drzew (określają projekt jako „nowe Lex Szyszko”) i negatywnie wpłynąć na przyrodę oraz budżety gmin. Resort klimatu deklaruje poszukiwanie kompromisu – jeśli go nie osiągnie, możliwe jest nawet wycofanie projektu.

Podsumowując: Na początku 2026 roku przepisy dotychczasowe wciąż obowiązują, a planowane zmiany (termin 60 dni i milcząca zgoda) nie weszły jeszcze w życie. Warto śledzić aktualności, gdyż nowe regulacje mogą zostać uchwalone w ciągu roku 2026, zmieniając procedurę zgłaszania wycinki drzew.

Aktualne przepisy o wycince drzew na własnej posesji (2026 rok)

Obowiązująca podstawa prawna to ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wraz z jej nowelizacjami. Reguluje ona, kiedy wycinka drzew lub krzewów wymaga zgłoszenia lub zezwolenia, a kiedy można ją przeprowadzić bez takich formalności. Kluczowe kryteria to gatunek drzewa oraz obwód pnia. Aktualne przepisy o wycince drzew 2026 roku przewidują, że osoby fizyczne (właściciele nieruchomości) nieprowadzące działalności gospodarczej mogą usuwać niektóre drzewa bez pozwolenia, jeśli nie przekroczą one określonych parametrów.

Kiedy nie trzeba zezwolenia ani zgłoszenia?

• Drzewa owocowe – większość drzew i krzewów owocowych na prywatnej posesji można wyciąć bez zgłoszenia. Wyjątek: jeśli rosną na terenie zieleni (publicznie dostępnym, np. park) lub na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków – wtedy nawet owocowe podlegają ochronie.
• Małe drzewa ozdobne – drzewa, których pień (dla danego gatunku) nie przekracza wskazanego obwodu na wysokości 5 cm nad ziemią:
  • Topola, wierzba, klon jesionolistny, klon srebrzysty: do 80 cm obwodu.
  • Kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa (tzw. akacja), platan klonolistny: do 65 cm obwodu.
  • Pozostałe gatunki drzew: do 50 cm obwodu.
• Krzewy w skupisku do 25 m² – usunięcie krzewów rosnących razem na powierzchni nie większej niż 25 m² nie wymaga zezwolenia (pod warunkiem, że teren nie jest objęty formą ochrony przyrody, np. rezerwatem czy parkiem krajobrazowym).
• Inwazyjne gatunki obce – bożodrzew gruczołkowaty (Ailanthus altissima) jest przykładem drzewa obcego gatunku, które można usuwać bez zgłoszenia niezależnie od obwodu. To samo dotyczy innych gatunków uznanych za inwazyjne, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Jeśli planujemy usunąć drzewo mieszczące się w powyższych kategoriach (np. brzoza o obwodzie 40 cm czy jabłoń w sadzie przydomowym), nie musimy zgłaszać tego faktu do gminy ani uzyskiwać pozwolenia. Mimo to zaleca się zachowanie ostrożności – przed wycinką upewnijmy się co do gatunku drzewa i dokładnie zmierzmy obwód pnia.

Kiedy wymaga się zgłoszenia lub zezwolenia?

Istnieje szereg sytuacji, gdy nawet na prywatnej działce trzeba przejść formalną procedurę:

• Duże drzewa powyżej progów obwodu: Jeżeli pień drzewa na wysokości 5 cm nad ziemią przekracza dozwolony obwód (np. 50 cm dla wielu gatunków), właściciel musi dokonać zgłoszenia zamiaru wycinki w urzędzie gminy. W zgłoszeniu podaje się m.in. swoje dane, gatunek drzewa, obwód pnia (mierzony już na wysokości 130 cm) oraz przyczynę usunięcia i planowany termin. Urząd ma prawo przeprowadzić oględziny oraz sprawdzić, czy drzewo nie rośnie na terenie chronionym lub czy nie jest siedliskiem gatunków chronionych.
  • Uwaga: Jeśli drzewo ma wiele pni (kilka odziomków) lub rozgałęzia się tuż nad ziemią, mierzymy obwód każdego pnia osobno. Gdy brak pojedynczego wyraźnego pnia (np. rozłożysty krzew drzewiasty), mierzymy obwód tuż poniżej korony drzewa.
• Drzewa na terenach chronionych: W przypadku drzew rosnących:
  • na terenie objętym formami ochrony przyrody (np. park narodowy, rezerwat, obszar Natura 2000, park krajobrazowy, chroniony krajobraz) – obowiązują dodatkowe ograniczenia. Często wymagane jest osobne zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska na usunięcie takiego drzewa.
  • jako pomniki przyrody – absolutnie wymagana jest odrębna zgoda na ich usunięcie, zazwyczaj od rady gminy (bo pomniki przyrody są chronione na mocy uchwały lokalnej).
  • w pasach przydrożnych, śródpolnych alejach czy nad wodami – samowolna wycinka jest zabroniona. Takie zadrzewienia często pełnią ważną funkcję ekologiczną i ich usuwanie podlega osobnym przepisom.
• Wycinka w celach związanych z działalnością gospodarczą: Jeżeli drzewo ma zostać usunięte w związku z prowadzoną działalnością (np. plan pod budowę, inwestycję deweloperską, działalność rolniczą przekraczającą potrzeby własne), procedury są bardziej rygorystyczne. Zwykle wymagane jest uzyskanie pozwolenia (decyzji administracyjnej) od wójta/burmistrza, a nie tylko zgłoszenie. Wówczas naliczane są też opłaty za usunięcie drzewa (chyba że uzyskamy zwolnienie z opłat). Przepisy wprost wyłączają możliwość uproszczonego zgłoszenia dla firm i podmiotów gospodarczych – muszą one każdorazowo uzyskać decyzję zezwalającą.

Pamiętaj: Obecnie (na początku 2026 roku) jeżeli dokonasz wymaganego zgłoszenia, urząd ma 21 dni na oględziny drzewa i 14 dni na ewentualny sprzeciw. Brak sprzeciwu w sumie po 35 dniach oznacza zgodę na wycinkę. Jeśli jednak urząd wyda sprzeciw, wówczas najczęściej trzeba wystąpić o formalne zezwolenie na wycinkę (i np. nasadzić drzewa zastępcze lub wnieść opłatę, w zależności od decyzji). Do czasu wejścia w życie nowych przepisów 60-dniowych ten dwuetapowy tryb nadal obowiązuje.

Procedura i obowiązki właściciela

Procedura zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa wygląda następująco:

1. Złóż zgłoszenie w urzędzie gminy/miasta. Adresatem jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy dla lokalizacji działki. We wniosku podaj swoje dane, oznaczenie działki, gatunek drzewa, obwód pnia (zmierzony na 130 cm wysokości) oraz uzasadnienie, dlaczego chcesz drzewo usunąć. Często trzeba dołączyć mapkę z zaznaczeniem drzewa na działce.
2. Oczekuj na oględziny. Urzędnik (lub komisja) powinni w ciągu 21 dni przyjechać i obejrzeć drzewo. Sprawdzą m.in. czy obwód został dobrze zmierzony, czy drzewo nie jest siedliskiem chronionych gatunków, oraz czy np. nie rośnie na terenie chronionym.
3. Decyzja urzędu. Po oględzinach urząd ma 14 dni na wydanie sprzeciwu. Sprzeciw przychodzi w formie decyzji administracyjnej – najczęściej zawiera zakaz usunięcia drzewa, czasem zobowiązanie do nasadzeń zastępczych lub inne warunki. Brak sprzeciwu w terminie oznacza, że możesz drzewo wyciąć po upływie 35 dni od zgłoszenia (tzw. zgoda milcząca w starym trybie).
4. Ewentualne odwołania. Jeśli otrzymasz sprzeciw i się z nim nie zgadzasz, masz prawo odwołać się do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). To wydłuży proces, a do czasu rozstrzygnięcia odwołania nie wolno drzewa usuwać.

Właściciel powinien też pamiętać, że to na nim spoczywa odpowiedzialność za legalność wycinki. Jeśli zlecisz pracę firmie lub osobie trzeciej (np. wynajętemu pilarzowi), a formalności nie były dopełnione, to właściciel działki poniesie konsekwencje – nie wykonawca. Dlatego przed wynajęciem kogokolwiek upewnij się, że masz wymagane zgody lub że dana wycinka ich nie wymaga.

Okres lęgowy ptaków – kiedy można ciąć drzewa?

Osobnym, bardzo ważnym aspektem wycinki drzew w 2026 roku jest ochrona gatunkowa zwierząt, zwłaszcza ptaków. W polskim prawie istnieje zakaz niszczenia ptasich gniazd oraz siedlisk innych chronionych zwierząt (np. mrowisk, nor, legowisk). Zakaz ten obowiązuje cały rok, ale w praktyce jego znaczenie rośnie w tzw. sezonie lęgowym.

Przyjmuje się umownie, że okres lęgowy większości ptaków trwa od 1 marca do 15 października. Dlatego zaleca się, aby planować wycinkę drzew między 16 października a końcem lutego, gdy ptaki nie gniazdują. W tym czasie ryzyko naruszenia przepisów o ochronie gatunkowej jest najmniejsze. Formalnie nie ma całkowitego zakazu wycinki w sezonie lęgowym – jeśli na drzewie nie ma gniazd ani chronionych gatunków, można je usunąć nawet latem. Jednak w praktyce trudno mieć pewność, że drzewo nie jest zamieszkane, zwłaszcza w okresie wiosenno-letnim. Dlatego:

• Przed wycinką w okresie marzec-październik dobrze jest zasięgnąć opinii ornitologa lub przyrodnika. Jeśli stwierdzi on obecność gniazd chronionych ptaków (lub np. dziupli z nietoperzami), usunięcie drzewa będzie wymagało zezwolenia na odstępstwo od zakazu. Takie zezwolenie wydaje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ), a dla niektórych rzadkich gatunków – Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
• Jeśli podczas wycinki odkryjesz gniazdujące ptaki lub inne chronione gatunki – przerwij prace. Najlepiej odczekać do końca okresu lęgowego i dopiero wtedy dokończyć wycinkę. Usuwanie drzewa zasiedlonego przez chronione gatunki bez zezwolenia naraża nas na poważne konsekwencje (omówione w następnym rozdziale).
• Planowanie cięć pielęgnacyjnych (np. przycinanie gałęzi, skracanie drzew) również warto ograniczyć do okresu poza lęgami. Nawet jeśli nie usuwamy całego drzewa, intensywna przycinka latem może zniszczyć lęgi ptaków ukryte w koronach.

Polskie przepisy dopuszczają pewien wyjątek w okresie 16 X – 28 II: w tym czasie można usuwać puste gniazda z drzew lub budynków, ale tylko ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych. Czyli np. gdy gniazdo zagraża konstrukcji dachu lub jest siedliskiem pasożytów, wolno je usunąć zimą. Poza tym okresem (wiosną i latem) – usuwanie nawet opuszczonych gniazd jest zakazane, chyba że mamy zgodę RDOŚ.

Wniosek: Okres jesienno-zimowy to najlepszy moment na wycinkę. Od 16 października do końca lutego ryzyko naruszenia prawa jest najmniejsze. Natomiast wycinka drzew w sezonie lęgowym (1 III – 15 X) powinna być wyjątkiem – wymaga upewnienia się, że nie wyrządzimy szkody przyrodzie. Lekceważenie tych zasad może skutkować nie tylko karami administracyjnymi, ale nawet odpowiedzialnością karną za zabijanie chronionych zwierząt.

Kary za nielegalną wycinkę drzew w 2026 roku

Przepisy przewidują dotkliwe kary za usunięcie drzewa lub krzewu bez dopełnienia wymaganych formalności. W 2026 roku kary za wycinkę drzew bez zezwolenia/zgłoszenia są takie same, jak we wcześniejszych latach – nie nastąpiła zmiana ich wysokości, choć w przyszłości planowane są pewne modyfikacje sposobu naliczania kar (o czym poniżej).

Administracyjne kary pieniężne

Podstawowa sankcja to kara pieniężna wymierzana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z ustawą kara wynosi dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa. Innymi słowy, najpierw oblicza się, ile należałaby się opłata za legalne uzyskanie zezwolenia na wycinkę – a następnie mnoży się ją ×2 (nawet jeśli normalnie dana wycinka byłaby zwolniona z opłaty).

Wysokość opłat za legalne usunięcie drzewa zależy od gatunku i obwodu pnia. Stawki maksymalne są określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 1330). Przykładowo:

• Dla brzozy (drzewo średniej kategorii opłat) stawka wynosi 25 zł za 1 cm obwodu pnia do 100 cm, oraz 30 zł za każdy cm powyżej 100.
• Zatem za brzozę o obwodzie 80 cm opłata wyniosłaby 2000 zł, a kara za nielegalne wycięcie to 2 × 2000 = 4000 zł.
• Dla grubszego drzewa, np. dąb o obwodzie 120 cm: opłata to 100 cm × 25 zł + 20 cm × 30 zł = 2500 + 600 = 3100 zł. Kara administracyjna – dwukrotność – sięgnęłaby 6200 zł.
• W przypadku drzew wielopniowych, do obliczeń bierze się obwód najgrubszego pnia plus połowę sumy obwodów pozostałych pni , co zwiększa bazową opłatę i tym samym karę.

Tak wyliczona kara może osiągać kilkadziesiąt tysięcy złotych przy dużych drzewach cennych gatunków. Warto podkreślić, że brak świadomości przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności. Urzędy nakładają kary, gdy stwierdzą fakt usunięcia drzewa bez zgody – np. na podstawie zgłoszenia od sąsiada, straży miejskiej lub innej instytucji.

Czy istnieje możliwość uniknięcia lub zmniejszenia takiej kary? Obecne przepisy są mało elastyczne – przewidują stałą wysokość (2× opłaty) bez możliwości miarkowania w zależności od okoliczności czynu. To właśnie ten brak elastyczności został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2023 r.. TK stwierdził, że kara powinna móc być dostosowana do winy i sytuacji sprawcy. W związku z wyrokiem rząd przygotował projekt nowelizacji, który ma m.in.:

• Umożliwić obniżenie kary o 50% w szczególnych okolicznościach (np. gdy osoba fizyczna usunęła drzewo martwe nie wiedząc o wymogu zezwolenia).
• Utrzymać dwukrotność opłaty jako podstawę, ale (wbrew pierwotnym pomysłom) nie podwyższać do trzykrotności – dawniej dyskutowano o 3× opłaty, ale projekt zakłada pozostanie przy 2×.
• Zmienić sposób obliczania opłat i kar dla pewnych gatunków, generalnie obniżając stawki (według zapowiedzi, by kary nie były “drakońskie”).

Na razie jednak (styczeń 2026) te zmiany nie zostały wdrożone. Należy liczyć się z pełną, dwukrotną stawką kary w razie nielegalnej wycinki.

Odpowiedzialność karna i inne konsekwencje

Poza karą administracyjną, w pewnych przypadkach w grę wchodzi odpowiedzialność karna na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Gdy ktoś z premedytacją zniszczy siedlisko chronionego gatunku (np. wytnie drzewo z gniazdami ptaków chronionych, naruszając zakazy gatunkowe), może zostać ukarany aresztem lub grzywną z kodeksu wykroczeń. W skrajnych sytuacjach, gdy szkoda przyrodnicza jest znaczna, możliwe jest też postawienie zarzutów z kodeksu karnego (np. za zniszczenie chronionego przyrodniczo obszaru lub mienia społecznego).

Dlatego nie warto ryzykować. Jeżeli ktoś zauważy nielegalną wycinkę – prawo pozwala to zgłosić na policję lub do prokuratury. Organy ścigania mogą wszcząć postępowanie niezależnie od administracyjnej kary pieniężnej.

Podsumowując kwestię kar: za samowolne usunięcie drzewa grozi wysoka kara finansowa (łatwo liczona w tysiącach złotych), a przy naruszeniu ochrony przyrody – również odpowiedzialność przed sądem. Aby uniknąć kary za wycięcie drzewa bez zezwolenia, należy zawsze sprawdzić przepisy przed rozpoczęciem prac. Przestrzegaj procedur, mierz obwód pnia, wybieraj właściwy termin (poza sezonem lęgowym) i w razie wątpliwości skonsultuj się z ekspertami.

Wycinka drzew w Bydgoszczy i w woj. kujawsko-pomorskim

Przepisy ogólnopolskie obowiązują również na terenie Bydgoszczy oraz całego województwa kujawsko-pomorskiego – nie ma tu odrębnych regulacji lokalnych co do wymogów pozwoleń. Oznacza to, że planując wycinkę drzew w Bydgoszczy, musimy kierować się opisanymi wyżej zasadami: sprawdzić obwód i gatunek drzewa, ewentualnie dokonać zgłoszenia w Urzędzie Miasta Bydgoszczy, a także uwzględnić okres lęgowy ptaków. W przypadku drzew rosnących na terenach chronionych (np. rezerwaty przyrody Kruszyn czy Wielka Kępa Ostromecka w regionie) lub będących pomnikami przyrody, konieczne będzie dodatkowo zezwolenie od odpowiednich władz.

W praktyce wielu właścicieli posesji decyduje się skorzystać z usług profesjonalistów, aby mieć pewność, że prace zostaną wykonane zgodnie z prawem i bezpiecznie. Doświadczony arborysta w Bydgoszczy doradzi, czy dane drzewo można usunąć bez zezwolenia, pomoże w procedurze zgłoszenia, a także fachowo przeprowadzi wycinkę lub przycinkę. Czasem okazuje się, że zamiast całkowicie usuwać cenne drzewo, wystarczy przeprowadzić umiejętne skracanie drzew w Bydgoszczy lub zabiegi pielęgnacyjne, by usunąć zagrożenie (np. martwe gałęzie) i jednocześnie zachować drzewo.

Pamiętajmy, że pielęgnacja drzew w Bydgoszczy (cięcia prześwietlające, formujące korony, wzmacnianie kondycji drzew) oraz ogólna pielęgnacja ogrodów w Bydgoszczy to czynności, które również najlepiej powierzyć specjalistom. Profesjonalna firma zadba o to, by prace nie kolidowały z przepisami (np. nie naruszały ochrony gatunkowej w sezonie lęgowym) i by zostały wykonane bezpiecznie dla ludzi i otoczenia. W kontekście surowych kar finansowych i odpowiedzialności prawnej, jest to inwestycja w spokój i bezpieczeństwo właściciela nieruchomości.

Podsumowanie

Rok 2026 przynosi pewne zmiany w prawie dotyczącym wycinki drzew i krzewów – przede wszystkim planowane jest usprawnienie procedur administracyjnych (wprowadzenie zasady 60 dni na decyzję urzędu). Na razie jednak każdy właściciel działki musi przestrzegać dotychczasowych przepisów: zgłaszać zamiar usunięcia drzewa o większym obwodzie, respektować okres lęgowy ptaków i chronić siedliska gatunków chronionych. Wycinka drzew 2026 powinna być przeprowadzana rozważnie i zgodnie z prawem – inaczej grożą wysokie kary za wycinkę drzew w 2026 roku oraz inne sankcje. Świadomość przepisów i skorzystanie z pomocy wykwalifikowanych arborystów to najlepszy sposób, by cieszyć się bezpiecznym otoczeniem na posesji, nie narażając się na problemy prawne.

Źródła: Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody (projekt 2025); serwis GazetaPrawna ; serwis Rzeczpospolita ; serwis Forsal ; ustawa o ochronie przyrody z 16.04.2004 (Dz.U. 2022 poz. 916 ze zm.); rozporządzenie Min. Środowiska ws. stawek opłat (Dz.U. 2017 poz. 1330).

Ostatnio na blogu: